diakon Marcin Ćwiek CR

Uroczystości na Mentorelli

1500 lat Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej

(tekst za www.mentorella.it)

 Prawie 60 km od Rzymu, między Palestriną a Tivoli, rozciągają się Góry Prenestyńskie. Na wschodnim stoku tego pasma, na skale opadającej niemalże prostopadle ku dolinie Giovenzano, wznosi się - niczym zamek wbity pomiędzy surowe skały - sanktuarium na Mentorelli. Pielgrzym, który przybywa od strony Doliny Empolitańskiej, widzi zbocze góry strome i dzikie, pokryte ubogą roślinnością, spomiędzy której wyłania się to tu, to tam naga skała. Na najwyższej z nich i najbardziej wysuniętej znajduje się budynek otoczony koroną krzewów i drzew: wiązów, pinii i cyprysów, które strzelają ku niebu i tworzą niezwykły widok. Kiedy już pielgrzym dotrze na szczyt owej góry (1018 m. npm.) i stanie na sanktuaryjnym dziedzińcu, jego oczom ukaże się urocza panorama: miasteczka w dolinach; miasteczka mocno osadzone na stromych stokach gór; miasteczka usadowione na wzniesieniach najwyższych i najbardziej niedostępnych; drogi, które się przecinają oraz łączą niczym srebrne nici jakieś trzydzieści miasteczek, rozsianych po okolicy niczym korona sanktuarium. Nocą zaś, z tej wysokości, cieszy oczy szczególny spektakl: podczas gdy wokół króluje uroczysta cisza i głęboka ciemność, okoliczne miasteczka pełne światełek przypominają gwiezdne konstelacje, którym spodobało się spaść na ziemie.

Tak o. Mario Lolli CR rozpoczyna swoja opowieść o tym niezwykłym miejscu, gdzie bliżej człowiekowi do Boga, natury, drugiego człowieka i samego siebie,

                Położone 55 km od Wiecznego Miasta sanktuarium Pani Mentorellskiej (Madonna della Mentorella, Madre delle Grazie) wciąż jest otoczone tym misterium, które spowija w legendę jego początki. Być może męczennik św. Eustachy (I w.) był jego założycielem, kiedy objawienie się Chrystusa w znaku krzyża nawróciło go na chrześcijaństwo, gdy tak sobie polował na jelenie pośród okolicznych wzgórz. To jemu jest poświecona kapliczka wzniesiona na wierzchołku skały, tuż nad kościołem. Do kapliczki dochodzi się wspinając się na Scala Santa (Schody Święte), wzniesione w XVII w. staraniem o. Atanazego Kirchera, niemieckiego jezuity. Inna legenda przypisuje budowę świątyni imperatorowi Konstantynowi (IV w.), wzruszonemu cudownym nawróceniem świętego męczennika Eustachego. Ostatnia tradycja głosi, że sanktuarium zawdzięcza swoje istnienie św. Benedyktowi z Nursji, który miał się schronić tutaj w naturalnej grocie ukrytej pod osłoną skały. Rzecz możliwa (aczkolwiek nie ma żadnych świadectw historycznych potwierdzających tę teorię), gdyż do Subiaco jest stąd zaledwie ok. 30 km. Grota jest i dziś miejscem wytchnienia dla zabieganych i  zmęczonych ludzi, a jej prostota i sama postać Świętego Patrona zapraszają do zadumy nad sensem tego zabiegania i zmęczenia (pod warunkiem, że uda się przecisnąć przez wąziutkie wejście do groty). Podobnie jak początki sanktuarium, tak też nazwa Mentorella jest niepewna. Najprawdopodobniej pochodzi ona od nazw “Vulturella” albo “Vultvilla”, wskazujących na obecność sępów na tej górze (łac. vultur - sęp). Możliwe jest również, iż nazwy te odnosiły się do imienia dostojnika gockiego Wulta, który - nawróciwszy się przykładem życia św. Benedykta - obrał sobie to miejsce na pustelnię. Istnieje także ewentualność, że Mentorella jest zniekształconą nazwa pobliskiej góry Monte Morella.

            Sanktuarium ma za sobą długą historię, znaczoną jak to zwykle bywa przez okresy wzlotów i upadków. Lata rozwoju to czas życia monastycznego i zakonnego na Mentorelli, natomiast lata  upadku to czas opuszczenia i doraźnych jedynie form kultu czy obecności na świętej górze. Pierwsze wzmianki historyczne o tym miejscu sięgają VI wieku, jednakowoż dokładniejsze informacje rozpoczynają się wraz z przybyciem na Mentorellę benedyktynów. Duchowi synowie św. Benedykta modlili się się i pracowali tutaj od X w. do końca XIV wieku. Od XII wieku Mentorella stała się miejscem przebywania figury Matki Bożej, wyrzeźbionej w drewnie przez nieznanego artystę (być może przez jakiegoś benedyktyna). Kolejny okres rozwoju sanktuarium to czas pobytu na Mentorelli o. Atanazego Kirchera SI, żarliwego czciciela Madre delle Grazie. Ten niemiecki jezuita nie szczędził sił i środków, by podnieść zaniedbany klasztor i godnie oddawać cześć Madonnie. Jego serce jest pochowane u stop Świętej Figury, obok głównego ołtarza. Jakby przy okazji można zaznaczyć, że w prezbiterium kościoła jest również wmurowane serce papieża Innocentego XIII.

             -1747lat temu, w 1857 roku, papież Pius IX zaprosił do zajęcia się sanktuarium nowo powstałe zgromadzenie zmartwychwstańców, które nieprzerwanie posługuje tutaj do dziś. Zmartwychwstańcy prawie rok zabiegali o powierzenie im opuszczonego klasztoru. Przełożony generalny o. Hieronim Kajsiewicz CR tak pisał do kard. Roberti, opata zastępczego Mentorelli: Jesteśmy w poszukiwaniu miejsca stosownego na odpoczynek dla naszych księży, gdzie można by prowadzić również pracę duszpasterską. Połączenie tych warunków znaleźliśmy na Mentorelli.(...) Sugeruję, Zgromadzeniu przyznać prawo używania tego Sanktuarium, domu i ogrodu, oraz prawo wycinania drzewa na gruntach przyległych do opactwa. W zamian za to Zgromadzenie zobowiązuje się do utrzymania Sanktuarium i domu oraz dostarczania tam kapłana na uroczystości - to wszystko jednak bez przesądzania prawa jezuitów do prowadzenia tam rocznych misji z okazji uroczystości św. Michała. Zgromadzenie zresztą zrzeka się roszczenia praw do beneficjum przynależnego do opactwa. (...) Mam na myśli tylko duchowe dobro moich Współbraci, jak i chwałę Bożą oraz chwałę Najświętszej Madonny. Pius IX powierzył sanktuarium zmartwychwstańcom początkowo na siedem lat, a w 1864 r. papież powiadomił Zgromadzenie, że świątynia została mu oddana in perpetuum. Historyk Zgromadzenia o. John Iwicki CR tak opisuje moment objęcia  sanktuarium:

Podroż i pierwsze godziny pobytu w klasztorze były niemal tragiczne. Ojcowie byli narażeni na silne wiatry, grad i śnieg. Jeden z koni padł z zimna. O. Oldoini tak przemarzł, że musiał być okrywany ogrzewanymi kocami, aby zapobiec zamarznięciu na śmierć. Na Mentorelli wiatr hulał swobodnie po domu, deszcz przeszedł w ulewę i kapłani zmuszeni byli opuścić łóżka w nocy. Pomimo tego wszystkiego, 30 kwietnia monsignor Bianchini przekazał zarząd kościoła i domu o. Kajsiewiczowi, który przejął sanktuarium w formalne posiadanie w imieniu wspólnoty. Odprawił Mszę św. i umieścił Najświętszy Sakrament w głównym ołtarzu. Następnego dnia o. Oldoini jako rektor zapoczątkował nabożeństwa majowe.

Otrzymanie zespołu klasztornego na Mentorelli, chociaż opuszczonego i zrujnowanego, było dla zmartwychwstańców źródłem do wielkiej radości, przede wszystkim dlatego, iż zakonnicy widzieli w tym widomy znak aprobaty Kościoła dla istnienia ich wspólnoty, a co za tym idzie, znak błogosławieństwa Bożego. I tak jest aż do dziś.

            Prosty i surowy kościół (z XII wieku) posiada fronton z dwoma okienkami i oculusem nad drzwiami wejściowymi. Wnętrze jest trzynawowe: dwie nawy boczne kończą się małymi kaplicami, w nawie centralnej zaś, w prezbiterium, pod specjalnym baldachimem, znajduje się cudowna figura Matki Bożej Łaskawej, Madre delle Grazie, ukoronowana uroczyście przez Kapitułę Watykańską w 1901 roku. W kościele można tez znaleźć fragmenty pierwszych budowli z IV i IX wieku.

            Mentorella była jednym z ulubionych miejsc pielgrzymkowych kard. Karola Wojtyły w czasie jego rzymskich pobytów. Jak wspomina o. Jan Mika CR, Biskup Krakowski przyjeżdżał na Mentorellę przynajmniej raz w roku. Był tutaj również przed swoim wyborem na Stolice Piotrową. 29 października 1978 r., dwa tygodnie po wyborze, Jan Paweł II przybył tutaj z oficjalną wizytą, by powierzyć Matce Bożej swoje rozpoczynające się posługiwanie. Była to pierwsza podroż Papieża poza Rzym. Wygłosił też wówczas kazanie o doniosłości modlitwy w życiu człowieka. W ciągu -1869lat pontyfikatu Ojciec Święty odwiedzał sanktuarium jeszcze siedmiokrotnie (31 III 1979, 28 XII 1987, 17 IV 1990, 27 XII 1991, 30 XII 1996, 28 X 1997, 3 II 2000). Były to wizyty prywatne, skoncentrowane na modlitwie i odpoczynku, kustosze sanktuarium natomiast dowiadywali się o przyjeździe Znakomitego Gościa najczęściej w ostatniej chwili. Dzień 2 kwietnia 2005 pozostanie dla nas dniem bolesnym, ale zarazem dniem dziękczynienia Bogu za dar nowego świętego orędownika. Obecnie wiele grup przyjeżdża, po wizycie na grobie Papieża Jana Pawła II, do naszego Sanktuarium, aby modlić się za wstawiennictwem  Sługi Bożego przed tonem naszej Matki Łaskawej z Mentorelli. 

            29 października 2005 w rocznicę pierwszej wizyty Jana Pawła II nasze sanktuarium odwiedził papież Benedykt XVI. Odprawił mszę świętą, zwiedził sanktuarium i odbył przechadzkę po Monte Cerella. 1 września 2006 wracając helikopterem z Manoppello pozdrowił i pobłogosławił pielgrzymów na placu.

            W tym roku – 2010 – świętujemy 1500 lat Sanktuarium Mentorelskiego.

Ankieta

Jak oceniasz naszą stronę? Czego w niej według Ciebie brakuje? Nasza ankieta zajmie Tobie tylko chwilę...

« Cofnij | Dalej »